Hal, trap en overloop
In gangen en op overlopen schakel je hetzelfde licht vanaf meerdere plaatsen. Op het blad zie je dat aan schakelaars met identieke codes, verbonden door lijnen die bij dezelfde lichtpunten samenkomen.
Bladen uit de halfopen woning A en de gelijkvloerse woning B · herzien op
Drie manieren om één licht te schakelen
| Schakelaar | Plaatsen | Waar in deze atlas |
|---|---|---|
| Enkelpolig | één | wc, berging, slaapkamers |
| Wissel | twee, altijd per paar | inkomhal van woning A, inkom van appartement C |
| Kruis | elke plaats tussen twee wissels | overloop van woning A, nachthal van woning B |
Een kruisschakelaar staat nooit alleen. Het AREI omschrijft hem als de schakelaar die een stroombaan vanaf eender hoeveel plaatsen laat bedienen, met aan beide uiteinden een wisselschakelaar. Zie je op een blad drie schakelaars met dezelfde code, dan zoek je dus twee wissels en één kruis.
- De wisselschakelaar A.1 bij de voordeur en de tweede A.1 op de muur naar de leefruimte bedienen samen A.1 en A.2.
- Naast de eerste wissel zit L.1: die bedient de buitenlamp L.1 boven de voordeur, op de buitenkring.
- A.5 onderaan is de schakelaar van de wc, buiten de wc aan de kant van de kruk.
- De tv- en dataaansluiting links van de muur horen bij de leefruimte, niet bij de hal.
Getekend in SUPLAN. Twee schakelaars naast elkaar bij een voordeur zijn één inbouwdoos op de muur, maar op het blad twee punten met elk hun eigen code.
De kruisschakelaar herkennen
Op de verdieping van woning A loopt de overloop van de trap naar een gang met de badkamer en twee slaapkamers. Wie boven komt, steekt het licht aan bij de trap; wie aan het einde van de gang de badkamer in gaat, doet het daar uit; en wie uit slaapkamer 2 komt, heeft een schakelaar halfweg. Dat zijn drie bedieningsplaatsen.
- B.2 op de overloop en B.3 in de gang zijn de twee lichtpunten van deze schakeling.
- De wissel B.2 boven aan de trap en de wissel B.2 bij de badkamer zijn de twee uiteinden.
- De kruisschakelaar B.2 zit onderaan op de muur naar slaapkamer 2: zijn symbool heeft de gekruiste streepjes.
- Alle drie dragen ze het nummer 2, het eerste lichtpunt dat ze bedienen; B.1 is het licht van slaapkamer 1.
Uit woning A, getekend in de app van SUPLAN. Een schakeling met kruis teken je door elke schakelaar aan het eerste lichtpunt te koppelen.
- Links de wissel B.3 bij de deur uit de leefruimte, rechts de wissel B.3 op de gevel, halfweg de kruisschakelaar B.3.
- B.3 en B.4 zijn de lichtpunten van de gang.
- G.1 onder de gang hoort bij de badkamer: het is de schakelaar van het badkamerlicht, buiten de badkamer gezet.
Nachthal van woning B. Ook een horizontale gang lees je zo: eerst de twee uiteinden zoeken, dan de schakelaar ertussen.
Eén nummer voor drie schakelaars
De drie schakelaars van een gang krijgen dezelfde code, omdat ze hetzelfde licht bedienen. Dat volgt rechtstreeks uit de manier waarop het AREI de codes opbouwt: de letter van de kring, en bij een schakelaar het nummer van de lamp die hij aanstuurt. Wie op het blad naar B.2 zoekt, vindt dus zowel de lampen als hun schakelaars terug.
Een licht dat over twee bladen loopt
In woning A heeft elke verdieping haar eigen lichtkring: A beneden, B boven. In de gelijkvloerse woning B verdelen de lichtkringen zich over dag- en nachtzone. Hangt in een andere woning het licht van de traphal op een kring van beneden en zit een wissel boven aan de trap, dan staat die wissel op het blad van de verdieping met de code van beneden. Wie het blad van boven leest, ziet dan een letter die op die verdieping verder nergens voorkomt, en dat is juist.
Waar gangen op het blad mislopen
- Drie wisselschakelaars getekend voor drie plaatsen
- Met drie plaatsen horen er twee wissels en één kruis. Het symbool van de kruisschakelaar verschilt; teken het ook zo.
- Elke schakelaar van de gang een eigen nummer gegeven
- Ze bedienen hetzelfde licht en dragen dus dezelfde code, zoals de drie keer B.2 in woning A.
- De schakelaar van de badkamer vergeten omdat hij in de gang hangt
- Hij hoort bij kring G en staat op het blad waar hij werkelijk zit, ook als dat in een andere ruimte is.
Wie de afzonderlijke symbolen wil vergelijken, vindt alle schakelaarsymbolen naast elkaar uitgelegd in een aparte legende. De slaapkamers aan deze gangen staan bij de slaapkamer.
Een gang met drie schakelaars tekenen
In SUPLAN verbind je de wissels en de kruisschakelaar met hetzelfde lichtpunt; de app geeft ze samen één code en zet de schakeling ook op het eendraadschema.
Gratis proberen gaat 7 dagen, zonder dat je een betaalkaart ingeeft: je tekent één dossier tot twee verdiepingen en exporteert een PDF met watermerk. Een abonnement daarna kost vanaf €35 per maand exclusief btw; opzeggen kan maandelijks.